Zapošljavanje osoba sa invaliditetom

Ko ima obavezu zapošljavanja osoba sa invaliditetom i na koji način poslodavac može izvršiti obavezu zapošljavanja osoba sa invaliditetom?

Obaveza zapošljavanja osoba sa invaliditetom važi za sve poslodavce u Republici Srbiji, odnosno za svako domaće ili strano pravno ili fizičko lice, uključujući i Republiku Srbiju za zaposlene u državnim organima, autonomnu pokrajinu za zaposlene u pokrajinskim organima i jedinice lokalne samouprave za zaposlene u tim organima.

Obaveza zapošljavanja utvrđena je tako da poslodavac koji ima od 20 do 49 zaposlenih dužan je da zasnuje radni odnos sa jednom osobom sa invaliditetom. Poslodavac koji ima 50 i više zaposlenih dužan je da zasnuje radni odnos sa najmanje dve osobe sa invaliditetom i na svakih narednih započetih 50 zaposlenih još po jednu osobu sa invaliditetom.

Obaveze zapošljavanja osoba sa invaliditetom oslobođen je novoosnovani poslodavac u roku od 24 meseca od dana osnivanja.

Poslodavac može da izvrši obavezu zapošljavanja na sledeće načine:

• zapošljavanjem, odnosno zasnivanjem radnog odnosa sa određenim brojem osoba sa invaliditetom;
• uplatom sredstava u iznosu od 50% prosečne zarade po zaposlenom u Republici Srbiji prema poslednjem objavljenom podatku Republičkog zavoda za statistiku, na uplatni račun budžeta Republike Srbije;
• izvršenjem finansijske obaveze iz ugovora o poslovno-tehničkoj saradnji, kupovini proizvoda ili vršenju usluga sa preduzećem za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje osoba sa invaliditetom, u vrednosti od 20 prosečnih zarada po zaposlenom u Republici Srbiji, prema podatku važećem u momentu zaključenja ugovora. Ovo izvršenje obaveze podrazumeva izdvajanje sredstava u dvadesetostrukom iznosu prosečne zarade po zaposlenom u Republici Srbiji, za narednih 12 meseci, po zaposlenoj osobi sa invaliditetom.
• podnošenjem zahteva za procenu radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održanja zaposlenja od strane zaposlenog. Ukoliko lice stekne status osobe sa invaliditetom smatra se da je poslodavac izvršio obavezu od momenta podnošenja zahteva, a ukoliko lice ne stekne status osobe sa invaliditetom, poslodavac mora obavezu izvršiti retroaktivno, na bilo koji od predviđenih načina;

Koliko osoba sa invaliditetom ima u Republici Srbiji, šta u slučaju da na evidenciji nezaposlenih lica nema dovoljan broj ili nema osoba sa invaliditetom koje raspolažu odgovarajućim kvalifikacijama radi zapošljavanja?

U Republici Srbiji nema institucije koja raspolaže celovitim bazama podataka o osobama sa invaliditetom. Na osnovu izvršenih istraživanja (Studija izvodljivosti za unapređenje zapošljavanja osoba sa invaliditetom u Republici Srbiji, Evropska agencija za rekonstrukciju – 2006. godina) smatra se da u Republici Srbiji živi oko 700.000 osoba sa invaliditetom što je i prosečan broj osoba sa invaliditetom u zemljama EU – između 8-12% od ukupnog broja stanovnika. Od navedenog broja osoba sa invaliditetom procenjuje se da je  oko 300.000 radnog uzrasta (15-65 godina).

Ukoliko na tržištu rada nema osoba sa invaliditetom određenih znanja i kvalifikacija radi zapošljavanja, poslodavci obavezu zapošljavanja osoba sa invaliditetom mogu izvršiti:

• učestvovanjem u finansiranju zarade osoba sa invaliditetom zaposlenih u preduzeću za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje osoba sa invaliditetom ili socijalnom preduzeću i organizaciji u iznosu koji ne može biti manji od 50% prosečne zarade po zaposlenom u Republici Srbiji. Obaveza se izvršava uplatom sredstava na uplatni račun budžeta Republike Srbije na ime učešća u finansiranju zarada osoba sa invaliditetom i ta sredstva pripadaju Budžetskom fondu za profesionalnu rehabilitaciju i podsticanje zapošljavanja osoba sa invaliditetom;
• izvršenjem finansijske obaveze iz ugovora o poslovno tehničkoj saradnji, kupovini proizvoda ili vršenju usluga u postupcima javne ili druge nabavke sa preduzećem za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje osoba sa invaliditetom, u vrednosti od 20 prosečnih zarada po zaposlenom u Republici Srbiji prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike u momentu zaključenja ugovora. U ovom slučaju poslodavac izvršava obavezu zapošljavanja jedne osobe sa invaliditetom, za narednih 12 meseci od dana izvršenja finansijske obaveze;

Ko se smatra osobom sa invaliditetom?

Status osobe sa invaliditetom ima:

• ratni vojni invalid;
• mirnodopski vojni invalid;
• civilni invalid rata;
• lice kome je izvršena kategorizacija i drugo lice kome je utvrđena invalidnost, u skladu sa zakonom;
• lice kome je, u skladu sa propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju, utvrđena kategorija invalidnosti,odnosno preostala radna sposobnost
• lice kome se u skladu sa zakonom proceni radna sposobnost saglasno kojoj ima mogućnost zaposlenja ili održanja zaposlenja, odnosno radnog angažovanja.

Radi izvršenja obaveze zapošljavanja, osobom sa invaliditetom smatra se i lice koje podnese zahtev za procenu radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održanja zaposlenja, u skladu sa Zakonom o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa invaliditetom („Službeni glasnik RS”, br. 36/09 i 32/13), do donošenja rešenja. Ako lice koje je podnelo zahtev za procenu radne sposobnosti stekne status osobe sa invaliditetom smatra se da je poslodavac izvršio obavezu zapošljavanja osoba sa invaliditetom od momenta podnošenja zahteva za procenu radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održanja zaposlenja. Međutim, ako lice ne stekne status osobe sa invaliditetom, poslodavac je u obavezi da izvrši obavezu zapošljavanja osoba sa invaliditetom u mesecu donošenja rešenja i to za ceo period za koji se smatralo da je obavezu izvršio, odnosno za period od podnošenja zahteva do završetka postupka procene radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održanja zaposlenja.

Ako vam je ovaj tekst bio od koristi, podelite ga sa prijateljima.Ako vam je ovaj tekst bio od koristi, podelite ga sa prijateljima.